Stella di Lemmen

Part1

De ochtend begint hier vroeg. Nog voor het daglicht laten de hanen weten dat de zon eraan komt. Vannacht opende de hemel zich eindelijk en viel er wat hoognodige regen op het land. Ik start rustig op met een koffie, maar om me heen is de werkdag allang begonnen. De schilder is bezig, er wordt gepoetst en drie leuke gozers en een vrolijke Deense dame lopen door de wijngaard.

Met uitzicht op zee, tussen de zoemende bijen, kijk ik uit over de wijnterrassen van Stella di Lemmen. De wolken houden de zon nog grotendeels tegen, maar verderop weet één zonnestraal precies een klein bootje op zee te raken.

Het is moeilijk voor te stellen dat deze plek er een jaar of twaalf geleden compleet anders bij lag. In 2014 kwam Lucia hier samen met haar man Diego terecht. Op zo'n 500 meter hoogte, aan de Ligurische kust en midden in Cinque Terre, vonden ze een stuk land dat al tientallen jaren verlaten was. Metershoge bramen, onkruid en de verbrande resten van een brand die een paar jaar eerder door het gebied was getrokken. Niet per se het droomplaatje dat ik nu voor me zie.

Maar Lucia en Diego voelden het meteen en binnen een kwartier besloten ze het te kopen en inmiddels is dit háár wijngaard. En dat woordje haar vind ik leuk. De wijnwereld verandert, maar een vrouw die een wijngaard runt kom je nog altijd net wat minder vaak tegen.

Wat volgde was nogal een project. Inmiddels beslaat Stella di Lemmen zo'n vier hectare en is een groot deel van het oude landschap weer tot leven gebracht. De traditionele droge stenen muren werden hersteld en op de terrassen groeien lokale druivenrassen als Vermentino, Bosco en Albarola. Vrijwel alles gebeurt hier met de hand. Niet omdat dat zo lekker romantisch klinkt, maar omdat je op deze steile, smalle terrassen met een tractor simpelweg weinig te zoeken hebt.

Sowieso is hier komen al een klein avontuur. Vanaf beneden tuf je met een klein kabeltreintje in een minuut of tien omhoog. Eenmaal boven blijken de druiven bovendien maar een deel van het verhaal. Verspreid over het terrein staan meerdere kleine huisjes, houden vier ezels vanaf het hoogste punt een oogje in het zeil en tussen de wijnterrassen ligt een moestuin. Een deel van wat daar groeit, belandt later onder andere op de borden van een restaurant in Riomaggiore.

En hoe langer je hier rondloopt, hoe meer je merkt dat Stella di Lemmen niet alleen om wijn draait. Tussen de druiven staan olijf- en fruitbomen, kruiden, bloemen en groenten. Er zijn mensen die zich inspannen voorzijn bijen en kippen en er wordt biodynamisch gewerkt, zonder synthetische meststoffen en onkruidverdelgers. Niet de natuur zo efficiënt mogelijk naar je hand zetten dus, maar kijken wat er al is en daarmee samenwerken. Maar bovenal is het een uitnodiging om bewust te kijken, te voelen en proberen te begrijpen wat hier met elkaar beweegt.

Dat idee komt uiteindelijk ook weer terug in de fles. Limen, hun eerste witte wijn, wordt gemaakt van Vermentino, Bosco en Albarola: drie druivenrassen die hier thuishoren. De wijn moet iets van deze plek laten proeven - het licht, de frisheid en die zilte invloed van de Ligurische zee.

Dat klinkt misschien als typische wijnpraat. Tot je hier zit. Dan snap je ineens best goed wat ze ermee bedoelen.

Inmiddels komt de zon langzaam achter de wolken vandaan, verschijnt er een regenboog over de zee en is mijn koffie op. Tijd om eens te gaan kijken wat Lucia hier allemaal heeft opgebouwd en dit de hele dag zelf te ervaren!

• English
  
  The mornings start early here. Even before daylight, the roosters make sure you know the sun is on its way. Last night, the skies finally opened and brought some much-needed rain to the land. I ease into the day with a coffee, but all around me, the working day is already well underway. The painter is busy, things are being cleaned, and three friendly guys and a bubbly Danish girl are making their way through the vineyard.

  With the sea in front of me and bees buzzing all around, I look out over the vineyard terraces of Stella di Lemmen. The clouds are still keeping most of the sun at bay, but further out, a single ray of sunlight has somehow managed to find a tiny boat on the water. That kind of morning.

  It’s hard to imagine that this place looked completely different some twelve years ago. In 2014, Lucia arrived here with her husband Diego. At around 500 metres above sea level, on the Ligurian coast in the heart of Cinque Terre, they found a piece of land that had been abandoned for decades. Brambles several metres high, weeds everywhere, and the charred remains of a fire that had swept through the area a few years earlier. Not exactly the picture-perfect scene I’m looking at now.

  But Lucia and Diego felt it straight away. Within fifteen minutes, they had decided to buy it and today, this is her vineyard. And I like that word: her. The wine world is changing, but you still don’t come across a woman running a vineyard quite as often.

  What followed was quite the project. Today, Stella di Lemmen covers around four hectares, and much of the old landscape has been brought back to life. The traditional dry-stone walls have been restored, and local grape varieties such as Vermentino, Bosco and Albarola once again grow on the terraces. Almost everything here is done by hand. Not because that sounds wonderfully romantic, but because tractors simply don’t have much business on terraces this steep and narrow.

  Getting here is a little adventure in itself. From below, a tiny cable railway chugs its way up the mountain in about ten minutes. Once you reach the top, you soon realise that the grapes are only part of the story. Several little houses are scattered across the property, four donkeys keep watch from the highest point, and a vegetable garden sits among the vineyard terraces. Some of what grows there eventually finds its way onto the plates of a restaurant in Riomaggiore.

  And the longer you spend here, the more you realize that Stella di Lemmen is about more than just wine. Among the vines are olive and fruit trees, herbs, flowers, and vegetables. People tend the land with care, bees and chickens are part of the ecosystem, and everything is farmed biodynamically, without synthetic fertilizers or herbicides.

  Rather than trying to make nature bend to your will as efficiently as possible, the idea is to observe what is already there and work with it. Above all, it is an invitation to look closely, to feel, and to try to understand how everything here moves together.

  That philosophy eventually finds its way into the bottle, too. Limen, their first white wine, is made from Vermentino, Bosco and Albarola: three grape varieties that belong to this landscape. The wine is meant to give you a taste of this place - its light, its freshness and that salty influence of the Ligurian Sea.

  It might sound like typical wine talk. Until you’re sitting here yourself. Then you suddenly understand exactly what they mean.

  By now, the sun is slowly emerging from behind the clouds, a rainbow has appeared over the sea, and my coffee is finished. Time to go and see what Lucia has created here and spend the rest of the day experiencing it for myself.